WCAG is de wereldwijde standaard voor toegankelijke websites. Lang was het vooral iets voor overheden en specialisten, maar sinds de European Accessibility Act geldt, is het voor een groot deel van het bedrijfsleven een wettelijke verplichting geworden. Reden genoeg om precies te weten wat erin staat.
In dit artikel leggen we uit wat WCAG betekent, uit welke principes en niveaus het bestaat, wat het verschil is tussen de versies, en wat je concreet moet regelen om eraan te voldoen. Zonder jargon, met een checklist waar je vandaag mee aan de slag kunt.
Wat betekent WCAG?
WCAG staat voor Web Content Accessibility Guidelines, in het Nederlands: richtlijnen voor de toegankelijkheid van webcontent. Het is een set afspraken die beschrijft hoe je websites, apps en digitale documenten bruikbaar maakt voor mensen met een beperking.
De richtlijnen worden ontwikkeld en onderhouden door het W3C (World Wide Web Consortium), de organisatie die ook de standaarden achter HTML en CSS beheert. WCAG is dus geen wet en geen keurmerk, maar een technische standaard. Wetgeving in Europa, Nederland en daarbuiten verwijst er alleen wel massaal naar, en daardoor is het in de praktijk de norm geworden.
Waarom WCAG bestaat
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie leeft ongeveer één op de zes mensen wereldwijd met een significante beperking. Voor hen is het internet vol met deuren die niet opengaan: een formulier zonder labels, een knop die alleen met de muis werkt, een tekst in lichtgrijs op wit.
En het gaat niet alleen om permanente beperkingen. Toegankelijkheid helpt ook de bezoeker met een gebroken pols, iemand die een video kijkt in een volle trein zonder geluid, of iemand die in de felle zon op zijn telefoon je site probeert te lezen. Wat je voor de één bouwt, gebruikt de ander net zo hard.
De vier principes van WCAG
Alle WCAG-criteria hangen onder vier principes. Ze worden vaak afgekort tot POUR, naar de Engelse termen. Onthoud deze vier en je begrijpt de hele standaard.
1. Waarneembaar
Alle informatie op je site moet waarneembaar zijn, ook als één zintuig afvalt. Denk aan alt-teksten bij afbeeldingen, ondertiteling bij video, voldoende kleurcontrast en tekst die je kunt vergroten zonder dat de pagina uit elkaar valt.
2. Bedienbaar
Iedereen moet je site kunnen bedienen, ook zonder muis. Alles moet bereikbaar zijn met het toetsenbord, de focus moet zichtbaar zijn, bezoekers moeten genoeg tijd krijgen en er mogen geen flikkerende elementen in zitten die een epileptische aanval kunnen uitlokken.
3. Begrijpelijk
Je content en je interface moeten te snappen zijn. Dat betekent heldere taal, een voorspelbare navigatie die op elke pagina hetzelfde werkt, en formulieren die duidelijk maken wat er misgaat en hoe je het oplost.
4. Robuust
Je site moet betrouwbaar samenwerken met hulpsoftware zoals schermlezers, nu en in de toekomst. In de praktijk komt dat neer op schone, semantische HTML: een knop is een knop, een kop is een kop, en je gebruikt geen div met een klikhandler waar een button hoort.
De drie WCAG-niveaus: A, AA en AAA
Onder de vier principes hangen richtlijnen, en daaronder toetsbare succescriteria. Elk criterium heeft een niveau:
- Niveau A: het absolute minimum. Voldoe je hier niet aan, dan zijn er groepen die je site simpelweg niet kunnen gebruiken
- Niveau AA: het niveau waar vrijwel alle wetgeving naar verwijst, ook de European Accessibility Act. Dit is de norm waar je op moet mikken
- Niveau AAA: het hoogst haalbare. Het W3C zegt zelf dat het voor een complete website meestal niet realistisch is om hier volledig aan te voldoen
De niveaus stapelen: om AA te halen moet je ook aan alle A-criteria voldoen. Als iemand roept dat een site “WCAG-compliant” is, vraag dan altijd door naar het niveau en de versie. Zonder die twee zegt de claim niets.
WCAG 2.0, 2.1 en 2.2: wat is het verschil?
De standaard is in de loop der jaren meegegroeid met het web:
- WCAG 2.0 (2008): de basis, geschreven in een tijd waarin de smartphone net bestond
- WCAG 2.1 (2018): voegde criteria toe voor mobiel gebruik, slechtziendheid en cognitieve beperkingen. Denk aan gebruik in liggende én staande stand, en aan tekst die je kunt vergroten tot 200 procent
- WCAG 2.2 (2023): de meest actuele versie, met onder meer strengere eisen aan de zichtbaarheid van de toetsenbordfocus, de grootte van klikdoelen en het niet onnodig laten onthouden van informatie door de gebruiker
- WCAG 3.0: in ontwikkeling, met een heel andere opzet en scoresysteem. Nog jaren van een definitieve versie verwijderd, dus laat je er nu niet door afleiden
Welke versie moet je aanhouden? De Europese norm EN 301 549, waar de wetgeving naar verwijst, koppelt op dit moment aan WCAG 2.1 niveau AA. Bouw je nieuw, richt je dan meteen op 2.2 AA. De extra criteria zijn beperkt in aantal en je bent er klaar voor als de norm meebeweegt.
Is WCAG verplicht?
WCAG zelf is een standaard, geen wet. Maar via wetgeving is die standaard voor veel organisaties wél verplicht geworden:
- Overheidsinstanties in Nederland moeten al langer voldoen, via het Besluit digitale toegankelijkheid overheid, inclusief een gepubliceerde toegankelijkheidsverklaring
- Bedrijven vallen sinds 28 juni 2025 onder de European Accessibility Act, als ze producten of diensten leveren die onder die wet vallen. Webshops en e-commerce horen daar nadrukkelijk bij
Wil je precies weten of jouw organisatie eronder valt, welke uitzonderingen er zijn en wat de toezichthouders kunnen doen? Dat lees je in ons artikel over de European Accessibility Act.
WCAG-checklist: waar je vandaag mee kunt beginnen
De volledige standaard telt tientallen succescriteria. Maar met deze tien punten pak je het leeuwendeel van de problemen die we in de praktijk tegenkomen:
- Alt-teksten bij afbeeldingen. Beschrijf wat er te zien is en waarom het er staat. Puur decoratieve afbeeldingen krijgen juist een lege alt-tekst
- Voldoende kleurcontrast. Minimaal 4,5:1 voor gewone tekst en 3:1 voor grote tekst en interface-elementen
- Een logische koppenstructuur. Eén H1 per pagina, daarna H2 en H3 in volgorde. Gebruik koppen nooit alleen omdat je grotere letters wilt
- Alles bedienbaar met het toetsenbord. Tab door je eigen site en check of je overal komt, in een logische volgorde, met een duidelijk zichtbare focus
- Labels bij formuliervelden. Een placeholder is geen label. En foutmeldingen moeten zeggen wat er mis is én hoe je het oplost
- Beschrijvende linkteksten. “Lees meer” en “klik hier” zeggen niets als een schermlezer alle links achter elkaar oplepelt
- Ondertiteling bij video, en een transcript bij audio
- De taal van de pagina ingesteld. Een schermlezer moet weten dat hij Nederlands moet spreken en geen Engels
- Kleur nooit als enige signaal. Een rood veld dat verder niets zegt, is onzichtbaar voor wie kleurenblind is. Zet er tekst of een icoon bij
- Inzoomen tot 200 procent zonder dat er content wegvalt of horizontaal scrollen nodig is
Hoe test je of je website aan WCAG voldoet?
Testen gebeurt in drie lagen, en je hebt ze alle drie nodig.
Automatisch scannen
Tools als WAVE, axe DevTools en de accessibility-audit in Lighthouse vinden binnen een minuut de ontbrekende alt-teksten en contrastfouten. Handig als startpunt, maar besef dat automatische tools maar een deel van de criteria kunnen controleren. Een groene score betekent niet dat je voldoet.
Handmatig testen
Hier zit de echte winst. Leg je muis weg en navigeer je belangrijkste pagina’s met alleen het toetsenbord. Zet daarna een schermlezer aan (NVDA op Windows of VoiceOver op Mac) en luister naar je eigen bestelproces. Dat is confronterend en ontzettend leerzaam.
Een formele audit
Wil je het zwart op wit, dan laat je een WCAG-EM audit uitvoeren door een gespecialiseerde partij. Dat is de evaluatiemethode die het W3C voorschrijft en die je nodig hebt voor een onderbouwde toegankelijkheidsverklaring.
WCAG en SEO versterken elkaar
Wat vaak wordt vergeten: een schermlezer en een zoekmachine lezen je site op een verrassend vergelijkbare manier. Geen van beide ziet je mooie design, allebei leunen ze op de structuur en de tekst eronder.
Dus alt-teksten, een nette koppenstructuur, beschrijvende linkteksten, semantische HTML en een snelle, mobielvriendelijke site: dat is tegelijk toegankelijkheid én SEO. Investeer je in het één, dan krijg je het ander er grotendeels gratis bij. Meer weten over die kant? Kijk dan bij wat we doen op het gebied van SEO.
Toegankelijk bouwen begint bij het fundament
Toegankelijkheid achteraf in een bestaande site persen is duur en frustrerend. Vanaf het begin meenemen kost nauwelijks extra: het zit in je kleurkeuzes, je componenten, je HTML en je manier van schrijven.
Wij nemen het standaard mee als we een website laten maken voor onze klanten, en houden het bij in het onderhoud daarna. Wil je weten hoe jouw site ervoor staat? Neem contact op, dan kijken we samen waar de grootste winst zit.
